Silima

Wszystkie Wasze pytania są dla nas bardzo ważne. Nie bójcie się ich zadawać. Postaramy się odpowiedzieć na każde z nich, a te najczęściej zadawane będziemy zamieszczać na naszej stronie wraz z odpowiedziami.

Witam 2 lata temu przeszłam mastektomię prawej piersi z zachowaniem węzłów chłonnych, wycięto tylko węzeł wartowniczy, mimo to mam lekki obrzęk kończyny, dla czego? Czy wycięcie jednego węzła może powodować aż takie zabużenia? A co działoby się gdyby zaszła konieczność usunięcia węzłów pachowych?

 W odpowiedzi na powyższe Pani pytania, chciałbym na wstępie przytoczyć kilka liczb pochodzących z badan klinicznych prowadzonych przez zespół badaczy, onkologów, patofizjologów i biofizyków amerykańskich z Medical College of Wisconsin’s Center for Patient Care and Outcomes Research in Milwauke (23 kwietnia 2009 roku).

Jak możemy sobie bez trudu wyobrazić, każda interwencja na układzie limfatycznym bądź ingerencja chirurgiczna w układ limfatyczny, wliczając w to biopsje lub resekcje pojedynczego węzła chłonnego, może prowadzić lub wręcz prowadzi do osłabienia podstawowej czynności układu limfatycznego jaka jest zdolność transportowa chłonki. Jak dotąd (do roku 2009) zastanawiano się jedynie i prowadzono pewne obserwacje nad tym jaka jest zależność pomiędzy usunięciem kolejnych węzłów limfatycznych a ryzykiem wystąpienia obrzęku limfatycznego. Po opublikowaniu wspomnianych wyżej badań (Tina Yen : Study links arm/hand swelling to number of lymph nodes removed during breast cancer surgery.) wiemy już z całą pewnością iż: nawet przy przy braku limfadenektomii (nie usunięto w trakcie operacji na piersi żadnego węzła chłonnego) ryzyko obrzęku wynosi 4,7%. Usunięcie do 5 węzłów nie powoduje wzrostu tego ryzyka, czyli nawet wówczas gdy usunięto 1, 2 lub nawet 5 węzłów ryzyko wystąpienia obrzęku wynosi 4,7%.   Usunięcie od 6 do 15 węzłów chłonnych powoduje 5-krotny wzrost ryzyka do poziomu aż 23,5%. Usunięcie 16 lub więcej (np. wszystkich) węzłów  chłonnych powoduje 10-krotny wzrost ryzyka wystąpienia obrzęku, czyli aż do 47%. Pierwszy nasuwający się wniosek z lektury tych wyników brzmi: należy starać się, aby w trakcie operacji usunąć jak najmniejszą liczbę węzłów chłonnych. Drugi, nie mniej ważny wniosek jest taki : częsta i systematyczna samokontrola oraz regularne poddawanie się badaniom kontrolnym pozwala uchwycić chorobę we wczesnym stadium, a tym samym pozwala zastosować najmniej radykalne formy leczenia, które minimalizują ryzyko wystąpienia obrzęku.

Wracając do sedna Pani pytania chciałbym dodać, że w przypadku usunięcia pojedynczego węzła chłonnego zagrożenie obrzękiem jest stosunkowo niskie, ponieważ w większości przypadków, przy wdrożeniu pewnych nie skomplikowanych i nie uciążliwych zachowań profilaktycznych (t.j. nie obciążanie, nie przeciążanie kończyny, dbałość o właściwą pielęgnację i nawilżanie skóry, unikanie urazów kończyny w tym stłuczeń, zadrapań, otarć, skaleczeń, częste wysokie ułożenie kończyny w odciążeniu etc.) organizmowi udaje się zbilansować osłabioną zdolność transportową uszkodzonego w trakcie operacji układu limfatycznego. Z obserwacji, które w ciągu minionych 18 miesięcy poczyniliśmy w ramach kampanii pomastektomii.pl wynika, że w naszym kraju obrzęk limfatyczny związany z wcześniejszą operacją na piersi, pojawia się najczęściej po upływie 2 lat od zabiegu. Jednym z powodów tego dwuletniego „teminu” jest to, że upływający czas powoduje osłabienie naszej czujności i stopniowe osłabienie naszych działań profilaktycznych. Z drugiej zaś strony minimalna ilość usuniętych węzłów chłonnych daje potencjalnie większą szansę na skuteczną redukcję obrzęku, wówczas kiedy niestety pojawi się to powikłanie.

Jak pobiera się krew u kobiet z obustronną mastektomią?

Odpowiadając na to pytanie, musimy za wstępie niestety zaznaczyć, że wciąż jeszcze istnieje w naszym kraju dość częsta rozbieżność pomiędzy tym jak powinno się wykonywać pobranie krwi u pacjentki po obustronnej mastektomii, a tym jak się to zazwyczaj wykonuje...

Z uwagi na potrzebę minimalizowanie wszelkich form ryzyka wywołania obrzęku na kończynie po stronie operowanej lub powikłania już istniejącego obrzęku, należy unikać wszelkiego rodzaju iniekcji (zastrzyków, kroplówek) jak i wkłuć w celu pobrania krwi żylnej do badań, czy skórnych testów alergicznych. W przypadku zagrożenia występującego w obydwu kończynach górnych (obustronna mastektomia) wymienione wyżej czynności i procedury medyczne powinny być wykonywane u pacjentki na kończynach dolnych. Dotyczy to również pomiaru ciśnienia tętniczego krwi, które powinno być mierzone przy użyciu standardowych metod (np. oscylometrycznej) i aparatów do mierzenia ciśnienia krwi, jedynie i wyłącznie w pozycji leżącej (pacjent wygodnie leży na kozetce lekarskiej) zakładając mankiet ciśnieniomierza wokół łydki tuż powyżej kostek.

Witam. Moja mama jest po amputacji piersi prawej w roku 1991r. Ma usunięte węzły chłonne. Ręka jest bardzo spuchnięta i przy każdym przesileniu lub skaleczeniu choruje na różę. Obecnie chirurg stwierdził w kciuku prawym zerwanie więzadła i konieczny jest zabieg. Czy taka operacja nie jest niebezpieczna dla życia i zdrowia. Jeżeli najmniejsze skaleczenie powoduje róże to czy operacja może zagrażać w jakiś sposób?

Choroba nazywana potocznie różą – jak Pani z pewnością wie – wywoływana jest przez pewien typ bakterii nazwanych paciorkowcami (najczęściej Streptococcus pyogenes).

Chorzy, u których stwierdzono obrzęk limfatyczny kończyny (szczególnie górnej) są w naturalny sposób narażeni na tego rodzaju powikłanie jak ostry stan zapalny skory i tkanki podskórnej. Z tego właśnie powodu powinni oni unikać przeciążenia kończyny, przegrzania i wszelkiego typu urazów skóry kończyny po stronie operowanej (otarć, skaleczeń, ukłuć, zadrapań etc.). Leczenie za każdym razem wymaga sporządzenia antybiotykogramu i celowanego leczenia antybiotykowego (ogólnoustrojowego). Terapia taka wyleczy objawy choroby i zminimalizuje zagrożenia dla pacjenta związane z ew. rozwojem choroby ale nie wyeliminuje ryzyka nawrotu. Dlatego też pacjenci, którzy przeszli już tę chorobę w sposób szczególny muszą pamiętać o wszelkich działaniach i zachowaniach profilaktycznych (brak przeciążania, właściwa higiena preparatami o pH 5,5 , właściwe nawilżanie skóry (nie oliwienie), unikanie wszelkich uszkodzeń skóry).

W przypadku konieczności poddania się zabiegowi chirurgicznemu na kończynie objętej obrzękiem, lekarz kierujący (wykonujący zabieg) musi wiedzieć o:
- pochodzeniu obrzęku kończyny (musi wiedzieć, że ma do czynienia z obrzękiem limfatycznym),
- musi wiedzieć od jakiego czasu obrzęk się pojawił i występuje,
- o tym jak często stwierdzono różę oraz jak długo i w jaki sposób (nazwy i dawki antybiotyków) była ona leczona

Po uzyskaniu wszystkich tych informacji lekarz określając lub wykluczając wszelkie możliwe zagrożenia, podejmuje wspólnie z pacjentką decyzję o przeprowadzeniu zabiegu.

Z uwagi na to, że operacje przeprowadzane są w warunkach aseptycznych (jałowych, sterylnych) ryzyko ponownego zakażenia bakteryjnego rany szczepami pochodzącymi ze skóry jest praktycznie nie możliwe, to jednak lekarz musi przewidzieć możliwe komplikacje (począwszy od zakażenia rany pooperacyjnej na sepsie skończywszy czyli na zespole ogólnoustrojowej reakcji zapalnej (SIRS) wywołanej zakażeniem)  związane z chłonką (limfą) zalegającą w przestrzeni międzykomórkowej kończyny. Z tego powodu najprawdopodobniej operacja powinna być poprzedzona antybiotykoterapią kontynuowaną (pod nadzorem lekarza) jeszcze przez jakiś czas po operacji.

Operacja więc nie jest niemożliwa pod warunkiem, że jest niezbędna i że lekarz operujący zostanie poinformowany o czynnikach j.w.

 Chciałabym uzyskać  informacje dotyczące genów: BRCA1 i BRCA2.
Proszę mi przybliżyć co dokładnie oznaczają te geny. Jestem po jednostronnej mastektomii, chemioterapii i radioterapii. Co w moim przypadku mogę te geny oznaczać?
Nie robiłam jeszcze testu, ale będę niebawem robiła. Nie mam jeszcze dzieci. W czym ten test będzie przydatny? Jak wynik testu będzie wpływać na moje przyszłe rodzicielstwo?

Nieprawidłową budowę genów BRCA1 i BRCA2 określa się mianem mutacji. Występowanie tej mutacji u danej osoby tj. tzw. nosicielstwo jest związane ze znaczną predyspozycją do zachorowania na nowotwory. W przypadku osoby z mutacją genu BRCA1 ryzyko zachorowania na raka gruczołu piersiowego wynosi nawet 80%, ryzyko zachorowania na raka jajnika 40-50% (to znaczy, że zachoruje co druga - trzecia osoba mająca w swoich genach ten typ mutacji). Na szczęście w populacji polskiej tylko 5-10% chorych na raka piersi ma mutację genuów BRCA1/2.  Jeśli mutacja zostanie odziedziczona przez dzieci to są one narażone na znaczne ryzyko zachorowania na nowotwory. W takich przypadkach można stosować metody prewencyjne np. amputować pierś i ją jednoczasowo zrekonstruować lub przyjmować leki hamujące wydzielanie hormonów płciowych - Tamoxifen.
Jeśli chodzi o macierzyństwo po chemioterapii to należy porozmawiać z lekarzem, który stosował leczenie. Różne cytostatyki mają różne działanie na jajniki. Na pewno - zajście w ciążę i jej przebieg po leczeniu onkologicznym jest niebagatelnym problemem.

WITAM, CHCIAŁA BYM ZADAĆ PYTANIE CZY OKRES 1,5 ROKU OD MASTEKTOMII JEST WYSTARCZAJĄCY DO WYKONANIA ZABIEGÓW TENS I LASERA NA BARK I ŁOKIEĆ PO STRONIE OPEROWANEJ ORAZ MAGNETOSTYMULACJI NA ODC.L-S KRĘGOSŁUPA?

Odpowiedź na te pytania musimy zacząć od faktu, że w przypadku większości zabiegów fizykalnych takich jak laseroterapia, czy szeroko rozumiane elektrolecznictwo w tym zabiegi TENS (przezskórna elektryczna stymulacja nerwów - Transcutaneus Electrical Nerve Stimulation) mamy do czynienia zarówno z wieloma cennymi wskazaniami do ich zastosowania, ale również z przeciwwskazaniami, których nie wolno bagatelizować.

W przypadku leczenia promieniami lasera, niewidoczne dla oka promienie docierają do tkanek położonych aż do kilku centymetrów od powierzchni skóry. Obserwuje się, że promieniowanie takie nie powinno wywoływać znacznego podwyższenia temperatury tkanek. Uzyskujemy również efekt miejscowego przekrwienia, usprawnienie dysocjacji hemoglobiny (co może korzystnie wpływać na zaopatrzenie tkanek w tlen) ale również zmiany w potencjale błony komórkowej. Między innymi z tego właśnie powodu w przypadku laseroterapii mamy do czynienia z kilkoma podstawowymi przeciwwskazaniami, wśród których należy wymienić :

- skłonności do krwawień
- obecność tkanki nowotworowej
- infekcje lokalne nieswoiste
- stany z wysoką gorączką
- okres ciąży
- okres niemowlęcy

TENS jest metodą leczenia analgetycznego, czyli przeciwbólowego. Zastosowanie tej stymulacji wzmaga bowiem uwalnianie do krwiobiegu endorfin - produkowanych przez organizm neurohormonów o działaniu podobnym do morfiny. Terapia ta poprawia ukrwienie w miejscu otoczonym elektrodami, pod wpływem stymulacji ciągłej, mięśniówka naczyń krwionośnych rozluźnia się. Dodatkowo wykorzystuje się zdolność prądu impulsowego o częstotliwości 100 - 200 Hz, do wywołania relaksacji mięśni szkieletowych.

W odróżnieniu od przeciwbólowych środków chemicznych, terapia TENS nie wywołuje mdłości, ospałości, zmian osobowości, ani uzależnienia. Czasem może jednak powodować zaczerwienienie i podrażnienie skóry, należy zwracać zatem szczególną dbałość o czystość elektrod i stosowanie na skórę odpowiedniego żelu. Również i w tej metodzie mówić musimy o kilku istotnych przeciwwskazaniach do jej stosowania:

- stymulacja miejsc, w których stwierdzono zmianę nowotworową
- zaawansowane żylaki zewnętrzne w miejscu aplikacji elektrod
- nie wolno powodować skurczu mięśni po operacji lub urazach mięśni lub ścięgien,
- nie stosować ze stanem gorączkowym
- nie stosować w okolicach serca

W przypadku pacjentów leczonych aktualnie lub  w nieodległej przeszłości z powodu choroby nowotworowej, każdorazowo decyzję o zastosowaniu laseroterapii i metod opartych na elektrostymulacji należy podjąć dopiero po konsultacji z lekarzem onkologiem pod którego kontrolą pacjent pozostaje. Niestety nie da się precyzyjnie określić z góry, który moment w leczeniu choroby nowotworowej uznać można za bezpieczny pod tym względem i nie wymagający konsultacji.

Magnetostymulacja (w postaci np. specjalnych mat na które się kładziemy w trakcie zabiegu), jako mniej energetyczna (o mniejszej indukcji) forma magnetoterapii jest powszechnie uznawana jako metoda bezpieczna - nie przekracza bowiem najczęściej natężenia magnetyzmu ziemskiego.

Nie ma żadnych danych literaturowych opisujących stwierdzone przeciwwskazania do stosowania magnetostymulacji, nie stwierdzono też żadnych skutków ubocznych tej formy terapii. Proponuje się jednak aby magnetostymulacji nie stosowały:

- osoby z wszczepionym rozrusznikiem serca
- kobiety w okresie ciąży

CZY KOBIETY PO MASTEKTOMII MOGĄ KORZYSTAĆ Z URZĄDZENIA POD CIŚNIENIEM VACU SHAPER?

Drogie Panie, na takie pytanie nie ma niestety jednej, konkretnej odpowiedzi. Dlaczego ? Odpowiedź wymaga krótkiego wyjaśnienia.

Jak wiemy – ogólnie rzecz ujmując – urządzenia tego typu jak Vacu Shaper jest połączeniem bieżni i urządzenia podciśnieniowego (pompy podciśnieniowej). Zabieg polega na ok. 30 min marszu po bieżni z prędkością ok. 3-7 km/h w warunkach wytworzonego przez urządzenie podciśnienia ok. <= 15mbar  (ciśnienia wyraźnie niższego niż otaczające ciśnienie atmosferyczne).

Jednoczesna praca mięśni i znaczne obniżenie ciśnienia, mają powodować w efekcie szybsze „spalanie” tkanki tłuszczowej zgromadzonej pod skórą.

Jednakże musimy pamiętać o tym, że obniżenie otaczającego ciśnienia powodować będzie wzrost ukrwienia w skórze i tkance podskórnej (ultrafiltracji z tętniczych naczyń włosowatych) i osłabienie funkcji reasorbcji naczyń żylnych i limfatycznych, czyli osłabienie funkcji drenażu żylno-limfatycznego. Z uwagi na ten właśnie fakt, zastosowanie podciśnienia musi być połączone z pracą mięśni, których zadaniem jest skompensowanie osłabienia drenażu żylno-imfatycznego poprzez wzmożony efekt pompy mięśniowej. Wynika z tego, że ustawienia urządzenia (zarówno podciśnienia jak i prędkości marszu) muszą być bardzo precyzyjnie dobrane do pacjenta.

Metoda ta ze względu na powyższe uwarunkowania biofizyczne w organizmie, nie jest wolna od szeregu przeciwwskazań wśród których wymienić należy z całą pewnością :

• Nowotwory i guzy (zdiagnozowana choroba jak również po zakończeniu leczenia wspomagającego)
• Obrzęki (limfatyczny, żylny, pourazowy) – zwłaszcza u osób, które w przebiegu leczenia onkologicznego miały usunięte częściowo lub całkowicie węzły chłonne pachwinowe lub pachowe
• Choroby serca i choroby naczyniowe (w tym drobne żylaki, lub skłonność do „pękających naczynek”)
• Ostre zapalenie żył
• Ostre bóle zakrzepowe
• Cukrzyca
• Wszczepione elementy metalowe
• Proteza kolanowa i biodrowa
• Wszczepiony stymulator serca
• Nie zagojone blizny po operacjach chirurgicznych
• Przepuklina, dyskopatia, kręgoszczelina (i inne ostre bóle okolicy lędźwiowo-krzyżowej)
• Hormonalna stymulacja do zajścia w ciążę
• Ciąża
• Niedoczynność tarczycy
• Rozwarstwienie rogówki
• Ciężkie migreny
• Epilepsja

Podsumowując, jeśli mastektomia miała miejsce min. 5 lat wcześniej i w toku kolejnych badań kontrolnych nie stwierdzono żadnych niepokojących sygnałów, to decyzję o rozpoczęciu treningów fitness z użyciem Vacu Shapera, proponuję podjąć po konsultacji z lekarzem prowadzącym ostatnią kontrolę.

CZY MOŻNA KORZYSTAĆ ZE SPA PO MASTEKTOMII?

Pacjentki po mastektomii narażone są na powstanie obrzęku limfatycznego i powikłania skórne. Panie nie powinny stosować kosmetyków, które nie były wcześniej sprawdzone. Korzystanie z nieodpowiednich mydeł, proszków, kremów i płynów do kąpieli może powodować stany zapalne w okolicy blizny i kończyny górnej po stronie operowanej.
       
Zabiegi SPA polegają na rozmaitych sposobach pielęgnacji twarzy i ciała. Oparte są na różnych formach masażu, w których korzysta się ze środków wspomagających (peelingi, kremy, błota, maski) o różnym wpływie na tkanki.

Wszystkie zabiegi o działaniu  mocno rozgrzewającym lub chłodzącym, a także zabiegi elektrolecznicze (ultradźwięki, laser itp.) nie powinny być stosowane przez pacjentki leczone z powodu raka piersi.
Zabiegi SPA to dobra forma relaksu. Panie mogą korzystać z delikatnych form masaży  (masaż perełkowy) i różnych ćwiczeń, które nie obciążają kończyny górnej strony operowanej i układu limfatycznego.

Wybierając ośrodek, w którym będą Panie korzystać z zabiegów leczniczych, należy wziąć po uwagę programy zabiegowe układane tylko pod kątem kobiet po mastektomii. Najbezpieczniej będzie, gdy zajmą się Paniami osoby odpowiednio przeszkolone i będą Panie traktowane bardzo indywidualnie.

DLACZEGO TAK WAŻNE JEST BY PO MASTEKTOMII STOSOWAĆ TERAPIĘ PRZECIWOBRZĘKOWĄ?

Jednym z częstszych niestety, późnych powikłań po mastektomii jest obrzęk limfatyczny. Statystycznie biorąc rozwija się on u niemal połowy pań poddanych operacji z usunięciem części lub wszystkich węzłów chłonnych np. pachowych po stronie operowanej. Operacja tego typu jak mastektomia powoduje więc trwałe osłabienie wydajności układu limfatycznego czego efektem może być mniejsze lub większe (mniej lub bardziej widoczne) gromadzenie się płynu tkankowego/limfy w części dłoniowej ręki (palce dłoni, dłoń, przedramię) manifestujące się stopniowo narastającym obrzękiem. Aby wspomóc osłabiony układ limfatyczny w procesie odprowadzenia limfy z kończyny a tym samym uniknąć rozwojowi i utrwaleniu się obrzęku limfatycznego, niezbędne jest wdrożenie profilaktycznej terapii przeciwobrzękowej polegającej na:  specjalnym ułożeniu kończyny w czasie spoczynku czy odpoczynku nocnego, automasażu całej kończyny, specjalnie dobranym zestawie ćwiczeń wykonywanych kilka razy dziennie oraz zastosowaniu specjalnych rękawów uciskowych zakładanych na jak najdłuższy czas w ciągu dnia. Brak wprowadzenia takich działań profilaktycznych lub ich bagatelizowanie, zaniedbywanie może doprowadzić do rozwoju obrzęku (obrzęk może znacznie zwiększyć swoją objętość i ciężar oraz „zasięg” zmieniając wygląd kończyny) oraz jego utrwalenia (obrzęk utrzymuje się wówczas przez całą dobę i można wyraźnie wyczuć, że kończyna w niektórych miejscach może być wyraźnie bardziej twarda w dotyku). Takie utrwalenie obrzęku rodzi konieczność przeprowadzenia intensywnej terapii obrzęku polegającej na sumie regularnych, długotrwałych działań polegających na drenażu limfatyczno-żylnym i specjalnym bandażowaniu kończyny i specjalnych ćwiczeniach kończyny i stosowaniu specjalnych rękawów uciskowych na dzień i na noc.

CZY SĄ PREPARATY KOSMETYCZNE, KTÓRE POMAGAJĄ ODRASTAĆ WŁOSOM PO CHEMIOTERAPII?

Produkty zwiększające tempo odrostu włosów:
 
- Maska do włosów Wax Threatment
- seria Seboradin Niger
- maska Radical

CZY SĄ ZABIEGI KOSMETYCZNE, KTÓRE POMAGAJĄ ODRASTAĆ WŁOSOM PO CHEMIOTERAPII?

Częsty masaż głowy poprawia ukrwienie skóry głowy i umożliwia lepsze wchłanianie kosmetyków umożliwiających lepszy odrost włosów. 

JAKA DIETA JEST REKOMENDOWANA PO CHEMIOTERAPII I RADIOTERAPII? CZEGO UNIKAĆ, A CO KONIECZNIE POWINNO SIĘ ZNALEŹĆ W JADŁOSPISIE?

Dieta po chemioterapii

Na początek należy się zastanowić, czym jest chemioterapia. Stosowane w niej leki są silnymi truciznami i u większości chorych poddanych takiemu leczeniu prowadzą do zatrucia organizmu. To dlatego lekarze onkolodzy starannie wyliczają dawkę leku, która może być podana i równie starannie sprawdzają wyniki badania krwi, aby mieć pewność, że podana dawka nie będzie śmiertelna dla chorego. Leki używane podczas chemioterapii, podobnie jak wszystkie inne trucizny, mają niekorzystny wpływ na  pracę wszystkich narządów, w tym na pracę przewodu pokarmowego. Celem diety jest wspomożenie organizmu w usuwaniu resztek leków z organizmu, a następnie jego odbudowa, tak aby przygotować go do kolejnego cyklu chemioterapii. Leki te usuwane są głównie dwiema drogami, z moczem –  czyli przez nerki, oraz ze stolcem. Pierwsza droga wymaga przyjmowania płynów (np. wody mineralnej), tak aby wymusić zwiększoną diurezę. Druga droga wiąże się z czynnością odtruwającą wątroby, która likwidując trucizny, wydala  resztki poprzez drogi żółciowe do jelita. Nie istnieje dieta idealna, ale można określić jej główne zasady. W pierwszym okresie, bezpośrednio po leczeniu należy przyjmować dużo płynów. W miarę powrotu apetytu powinno się spożywać pokarmy lekkostrawne i maksymalnie świeże. Pokarmy ciężkostrawne określamy jako „trudnostrawialne”. Zalegają one w jelitach, wywołując wzdęcia, kolki jelitowe i inne objawy wskazujące na zaburzenie trawienia. Od tysięcy lat kapłani i lekarze zalecali wywary mięsne, czyli nasze rosoły. Wskazane są raczej „rosołki” z chudego mięsa. Drugim elementem pozwalającym na opracowanie własnej diety jest indywidualny smak. Jeżeli mamy na coś ochotę, to znaczy, że nasz organizm przyjmie to bez większych problemów. Zasadą diety są częste posiłki – 5 x dziennie, ale jednorazowo mniejsze. Staramy się stosować świeże produkty żywnościowe, ograniczamy ilość cukrów prostych (fermentacja). Każdy chory może opracować własną dietę, opartą o indywidualne preferencje smakowe, co  zapewni mu najszybszy powrót do pełni sił po cyklu chemioterapii.

Dieta po radioterapii

U kobiet po leczeniu operacyjnym raka piersi, obszar poddany radioterapii nie obejmuje przewodu pokarmowego, tym samym nie ma dla tej grupy chorych specjalnych zaleceń żywieniowych. Można jedynie potwierdzić, że dietą zalecaną przez onkologów jest dieta harwardzka, której szczegółowe zasady przekazał między innymi prof. Zatoński.

CZY POWINNO SIĘ GOLIĆ GŁOWĘ, ABY ODŻYWIĆ CEBULKI WŁOSÓW OSŁABIONE PO CHEMIOTERAPII? CZY MOŻNA FARBOWAĆ I ŚCINAĆ ODRASTAJĄCE WŁOSY?

Podczas chemioterapii włosy zostają uszkodzone przez zatrucie lekami, które przez naczynia krwionośne docierają do cebulek. Utrata włosów ma większe `znaczenie psychologiczne niż medyczne. Golenie głowy od wieków było związane z napiętnowaniem, pozbawianiem godności i innymi sposobami poniżania człowieka. Dlatego kobieta poddana chemioterapii, która traci swoje włosy, czuje się napiętnowana i zjawisko to będzie zawsze występowało. Dziś wiele chorych przygotowuje się psychicznie do tego momentu. Dokonują wcześniej zakupu dobrej jakościowo peruki, podobnej do własnej fryzury. To im pozwala na świadome ogolenie głowy w momencie, gdy zauważają intensywne wypadanie włosów.

Włosy odrastające po chemioterapii są często inne niż te przed chemioterapią. Wynika to z działania chemioterapii na komórki wytwarzające włos. Część z nich pod wpływem leczenia  również zginęła, zostały więc te najmocniejsze. Nowy włos jest zdrowy, często grubszy niż przed leczeniem, dlatego bez przeszkód można go farbować. Nie zaleca się tego jedynie w trakcie chemioterapii i krótko po leczeniu (w okresie odtruwania się organizmu). Kiedy je ścinać? Kiedy chcemy zmienić ich długość i poprawić swoje samopoczucie. Bo nowa fryzura, to przecież nowe życie dla każdej kobiety, nie tylko tej po chemioterapii.

CZY KOBIETY PO MASTEKTOMII MOGĄ CHODZIĆ NA BASEN, GDZIE WODA JEST CHLOROWANA?

Zajęcia na basenie są jednym z elementów terapeutycznych dla kobiet po mastektomii. Oczywiście w większości przypadków zajęcia odbywają się na basenach, w których woda ze względów higienicznych jest chlorowana.  

Podstawowym przeciwwskazaniem do korzystania z tego typu zajęć terapeutycznych jest stan skóry w obszarze pooperacyjnym. Bezwzględnie, rana pooperacyjna musi być zupełnie zagojona, nie podrażniona. Nie wskazane jest korzystanie z zajęć w basenie w trakcie i przez ok. 3 - 5 tygodni po radioterapii ze względu na osłabienie lub wyraźne podrażnienie skóry w obszarze naświetlanym.

CZY KOBIETY PO MASTEKTOMII MOGĄ KORZYSTAĆ Z SAUNY?

Korzystanie z sauny (suchej lub mokrej) jest z zasady przeciwwskazane u kobiet po mastektomii z uwagi na profilaktykę przeciwobrzękową. Im więcej węzłów chłonnych usunięto w trakcie operacji, tym zagrożenie wystąpienia obrzęku limfatycznego jest większe. Kilkunastominutowe przebywanie w saunie o temperaturze powyżej 50 st. Celcjusza może spowodować nieodwracalne zmiany w strukturze płynu tkanowego z uwagi na osłabioną funkcję drenażu żylno-limfatycznego, co potęguje zastój chłonki. Sauna może (ale nie zawsze musi) negatywnie oddziaływać na samą bliznę pooperacyjną powodując jej przekrwienie (będzie bardziej widoczna) i zwiększając jej tkliwość (można stać się nawet bolesna). Podobnie rzecz ma się w przypadku solarium, gdzie dodatkowo (poza ryzykiem wywołania obrzęku limfatycznego) zagrożona poparzeniem jest również skóra nadwątlona operacją i naświetleniami.